Tự hào gốm Việt: Ấm quả bòng và cảm hứng tôm cua cá

09:23 - 20/10/2021

Ởthời nhà Trần(1225 - 1400), những loài thủy tộc đời thường như tôm sông, cua đồng, cá thòi lòi (bống cạn)… là đề tài thiên nhiên thú vị được nghệ nhân đưa vào gốm, định hình một phong cách trang trí gốm độc đáo, đầy nghệ thuật.

Ở thời nhà Trần (1225 - 1400), những loài thủy tộc đời thường như tôm sông, cua đồng, cá thòi lòi (bống cạn)… là đề tài thiên nhiên thú vị được nghệ nhân đưa vào gốm, định hình một phong cách trang trí gốm độc đáo, đầy nghệ thuật.

Trong mỹ thuật tạo hình gốm Việt mọi thời đại, riêng thời Trần, những tôm, cua, cá… gắn với đời sống thuần nông, được đưa lên gốm qua lối thể hiện khi cực thực, khi gợi hình, đầy sinh động. Nguyên do nhà Trần xuất thân là dân chài lưới, hình ảnh thủy tộc vùng ruộng đồng, ven biển đã ảnh hưởng sâu sắc lên sinh hoạt đời thường, tư tưởng và lan tỏa vào phong cách, kỹ thuật, tạo hình… trong chế tác gốm.

Tự hào gốm Việt: Ấm quả bòng và cảm hứng tôm cua cá

Quai ấm thời Trần với hình tượng cá thòi lòi gợi hình đầy sinh động

Lối vận dụng hình ảnh thủy tộc vào gốm khác biệt với các dòng gốm hiện hữu quanh khu vực lúc đương thời. Trong số hiện vật gốm cổ còn lưu lại từ thời Trần, có thể nhận ra điểm chung ở những chiếc ấm sử dụng hình tượng thủy tộc trang trí, phần nhiều có dáng tròn căng - được gọi dáng quả bòng. Chi tiết thủy tộc có tôm, cua, cá… được tả hình rõ nét, đắp nổi ở vị trí quai ấm, đăng đối với vòi, tỷ lệ và kích thước mang tính ước lệ, trang trí hơn là công năng sử dụng.

Trên ấm gốm thời Trần có thủy tộc, thấy rõ sự thừa hưởng tinh hoa từ thời Lý trong tạo hình, men thuốc, nhưng chi tiết trang trí mang nhiều sáng tạo. Nhà Trần xuất thân từ Tức Mặc - nay thuộc P.Lộc Vượng, Nam Định - một trung tâm tài chính, kinh tế, văn hóa nổi bật toàn vùng. Nghề gốm phát triển nhưng không tách khỏi tư duy người thuần nông ở đề tài trang trí.

Trong đồ gốm gia dụng, tế tự của gốm Việt cổ, ấm luôn được xếp vào hệ trân phẩm, giá trị cao. Các cuộc khai quật khảo cổ, hay cả với người đi rà - đào cổ vật vùng Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An… cho thấy ấm luôn là hiện vật ít gặp nhất so với chén, bát, đĩa, âu, ang, hũ… Mỗi hố đào, tương đương một mộ táng, thường được chôn theo nhiều đồ dùng, vật phẩm, nhưng ấm chỉ có một.

Quan sát trên dáng ấm Việt cổ được giới thiệu trong bài, có thể thấy ở đó một kỹ thuật bàn xoay, tạo hình mang độ khó cao, từ chân đế con tiện, dáng bầu căng tròn, đến cổ ấm, miệng đấu... Trong nghề gốm, tạo ra một sản phẩm hoàn thiện như thế, đòi hỏi nhiều công đoạn phức tạp, đặc biệt là kỹ thuật lò. Nghề gốm xưa khi dùng kỹ thuật nung lò củi, yếu tố lửa lò, hỏa biến thật khó điều chỉnh, cũng là lý do khiến kiểu dáng ấm không nhiều.

Tự hào gốm Việt: Ấm quả bòng và cảm hứng tôm cua cá

Kỹ thuật tạo dáng khác lạ của ấm cổ thời Trần làm nền, tôn lên nét trang trí thú vị của con cua đồng trên vai ấm

Sự kết hợp hai yếu tố kỹ thuật cao trong chế tác gốm, và giản dị, bình dân trong đề tài trang trí qua hình ảnh thủy tộc, đem lại sự tương phản, đối lập cực đại, nhưng khi thể hiện lại thấy sự hòa nhịp thú vị. Lấy hình tượng cua đồng làm ví dụ, ngay trong ca dao xưa, sự bình dị của con cua đồng từng được dân gian ví von sánh hàng cùng vua chúa.

Lấy anh thì sướng hơn vua

Anh đi xúc giậm được cua kềnh càng

Đem về nấu nấu, rang rang

Chồng chan vợ húp lại càng hơn vua.

Nhìn dáng ấm có thể thấy trên tạo hình căng tròn thân ấm, con cua bò trên vai ấm trông rất tự nhiên. Chỉ qua một chấm phá, điểm đúng vị trí của cua, chiếc ấm đã có được bố cục chặt chẽ, cân đối, hài hòa ở cả tổng thể. Vẻ tối giản của tạo dáng, của nước men độc sắc, lại làm nền tôn lên kỹ thuật đắp nổi dáng cua đầy sinh động.

Một hiện vật khác, cũng dáng ấm quả bòng thời Trần, trên vai ấm ngự con cá bống cạn (cá thòi lòi, bống sao) đang đảo người, mắt trợn thô lố nhìn đời, dáng thế thanh thoát, uyển chuyển tự nhiên, cảm giác thật thoải mái, thư thái. Con cá bống sao ở vị trí này đóng vai trò là chiếc quai bình xinh, chẳng nặng tính công năng, nhưng chi tiết trang trí thực xuất sắc.

Tự hào gốm Việt: Ấm quả bòng và cảm hứng tôm cua cá

Tôm sông với chi tiết đôi càng to quen thuộc cũng là đề tài trang trí trên gốm Trần

Các loài thủy tộc đưa lên gốm ở thời Trần, bên cạnh tôm, cua, hình tượng cá bống sao lặp lại khá nhiều. Giống cá này xuất hiện vùng đầm lầy, nước lợ, các cửa sông, mỗi khi thủy triều rút, cá chui lên từ hang hốc, chạy, nhảy như bay, leo được cả lên thân cây bần, đước, sú, vẹt… tìm bạn, khoe dáng, thậm chí đấu đá nhau chí chóe, tạo thành tiểu vùng giang sơn với những hoạt náo đầy thú vị, vui mắt. Có thể hình dung ở thời Trần, chắc chắn vùng sông nước ven biển, tôm cá dạt dào, tài nguyên thiên nhiên phong phú, cá bống cạn cũng phát triển dày đặc, mới trở nên quen thân, gần gũi đến mức được người thợ gốm chọn làm đề tài trang trí.

Chỉ với một đường vê tròn, dán, cùng vài vết khắc kỹ thuật… rất giản đơn, nhưng tạo thành con bống cực kỳ duyên dáng, đậu trên vai bình. Đôi mắt thòi lòi láo liên, như đang quan sát nhân tình thế thái, tạo nên cái duyên cho ấm là ở chỗ đó.

Vẻ đẹp của những chiếc ấm trang trí thủy tộc, không hào nhoáng, xa hoa, không bóng bẩy, láng mướt, nhưng đong đầy dung dị, thân thương và đẫm hồn Việt.

(còn tiếp)

 

 

 


 

 

Hãy cài đặt PC-Covid, 1 ứng dụng duy nhất sử dụng trong giai đoạn bình thường mới, thuận tiện hơn trong việc khai báo và di chuyển. Để cài đặt ứng dụng này trên điện thoại, cần thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Truy cập vào trang https://pccovid.gov.vn hoặc trực tiếp tải về tại App Store hay CH Play.

Bước 2:Khi ứng dụng đã được tải về và cài đặt thành công, bạn hãy truy cập vào ứng dụng trên điện thoại.

Bước 3:Tiếp theo, màn hình giới thiệu sẽ hiện lên và hiển thị toàn bộ thông tin về các đơn vị chủ trì, vận hành và phát triển. Sau khi xem xong, bạn chọn Tiếp tục.

Bước 4: Tại mục thông tin, bạn hãy điền số điện thoại để đăng ký hoặc đăng nhập vào ứng dụng. Sau đó, bạn hãy đọc điều khoản sử dụng và chọn vào ô xác nhận khi đã đọc xong Tiếp tục.

Sau khi đã đăng nhập thành công vào ứng dụng, Bạn sẽ thấy các thông tin cơ bản của mình hiện lên như họ tên, giới tính, năm sinh, thông tin tiêm vaccine, xét nghiệm Covid-19. Nếu không thấy những dữ liệu này, bạn bấm vào nút đồng bộ trạng thái để cập nhật và hiển thị thông tin của mình.

Bình luận (0)

Gửi bình luận của bạn

Captcha

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC

THANH TOÁN HÓA ĐƠN SCTV

CẬP NHẬT THÔNG TIN PHÒNG CHỐNG DỊCH

Phòng-chống-bệnh-viêm-đường-hô-hấp-cấp-do-virus-ncov-corona

LỊCH PHÁT SÓNG TRUYỀN HÌNH

Phim Quyền Vương

Moi-tinh-khong-loi

SCTV LẮP ĐẶT TRỌN GÓI INTERNET VÀ TRUYỀN HÌNH
SIÊU TIẾT KIỆM CHỈ TỪ 110K
 

ĐỒNG HÀNH CÙNG TUYỂN VIỆT NAM

TẠI VÒNG LOẠI WORLD CUP 2022

 

Tin tổng hợp

Liên kết trang

tv24 Trang tin nhịp sống hôm nay
scj-shopping Truyền hình cáp SCTV

 

Nguồn: Vietcombank

Kết quả xổ số

 

Nguồn: Minh Ngọc

Truyền hình - Điện ảnh

Scroll

Đang gửi...